Saturday, January 31, 2026

Pangarap na pagkathà tulad ng Lord of the Rings

PANGARAP NA PAGKATHÂ TULAD NG LORD OF THE RINGS
Maikling sanaysay at tulâ ni Gregorio V. Bituin Jr.

“I wish it need not have happened in my time," said Frodo.

"So do I," said Gandalf, "and so do all who live to see such times. But that is not for them to decide. All we have to decide is what to do with the time that is given us.”

― J.R.R. Tolkien, Lord of the Rings

Nais kong lumikha ng nobelang tulad ng Lord of the Rings ni J.R.R. Tolkien. Subalit gamit ang mga karakter sa mitolohiyang Pilipino.

Mabuti't nabili ko sa murang halaga ang ikatlong aklat ng tatlong seryeng Lord of the Rings ni J.R.R. Tolkien - ang Return of the King. Nagsimula iyon sa pahina 747, sa Book Five, at nagtapos sa pahina 1178, Book Six. Ibig sabihin, nasa unang dalawang aklat (The Fellowship of the Rings, at Two Towers) ang mulâ pahina 1 hanggang pahina 746, kung saan naroon ang Book One hanggang Book Four.

Isa itong pagbabakasakali. Pag nagustuhan ng mambabasa at naging mabenta ang aklat, baka kumita ng limpak na salaping maaaring maging pambayad sa milyong utang. Pagbabakasakaling magawâ ang pinapangarap kayâ dapat ituloy at pagsikapan ang balaking ito. Oo, ito'y isang pagbabakasakali.

Sa ngayon, binabasa ko ang aklat. Napanood ko na sa sinehan noon ang tatlong serye ng Lord of the Rings. Kayâ kahit hindi ko pa nabasa ang una't ikalawang aklat at bigla na lang lumaktaw sa ikatlong aklat, patuloy lang ang pagbabasa. Saka na basahin ang iba pa pag may nabiling kaya ng bulsa.

'Yung pangatlong aklat lang kasi ang meron sa nabilhan kong bookstore, at mura kong nabili, kaya tiyaga lang. Sa ibang book store ay mahal ang aklat kaya hindi ko mabili.

Ang mahalaga ngayon ay matutunan ko ang estilo ng pagsulat ni J.R.R. Tolkien, ang pagbabanghay, ang mga diyalogo, ang kanyang malikhaing paglalarawan, at pagkukwento.

Mabuti't nakabili rin ako ng aklat na "Mga Kagila-gilalas na Nilalang" ni Edgar Calabia Samar. At ang ilan sa mga karakter doon ang nais kong maging tauhan sa naiisip kong kwento o nobela. O maaari rin akong lumikha ng ibang karakter na wala pa sa mga aklat o komiks.

Subalit naroon pa rin ako sa prinsipyong walang isang bida sa aking mga kwento kundi ang bida ay ang taumbayan. Tulad ng karanasan sa People Power, na taumbayan ang dahilan kayâ iyon nagtagumpay. Walang hari. Walang kaharian kundi malayang bayan.

Kailangang paganahin ang harayà o imahinasyon upang makalikha ng kwento ng mga pakikipagsapalaran ng mga tauhan. Kailangang mag-umpisa kahit sa isang pangungusap muna hanggang maging talatà. Hanggang makathâ ang unang tatlo o limang talatà. Hanggang maging unang kabanatà.

Hanggang makathâ ang iba pang kabanatà. Hanggang matapos ang nobela. Matagal na panahon ang kailangan subalit nais kong matapos ito sa lalong madaling panahon. Saka pag-isipan paano iyon malalathalà.

Nawa'y masigasig ko itong magampanan at maisulat sa pamamaraang kaaya-aya sa mga mambabasa. Nawa'y maging matagumpay ako sa larangang ito.

Ako'y isang makatang nais maging nobelista
kaya sa ngayon ay patuloy pa ring nagbabasa
ng mga akdang sadyang tumatak sa mambabasa
nagbabakasakaling makagawa ng nobela

Nagbabakasakali dahil sa maraming utang
pagiging malikhain nawa'y maging kaganapan
bakasakaling pag ang madla'y tinangkilik naman
ang kathang nobela, mga utang ko'y mabayaran

Kaya sana'y mapasigla't gumana ang harayà
na mabayaran ang milyong utang yaong adhikà
lalo na't pagsusulat yaring kasanayang sadyâ
sana'y magbunga ng tagumpay ang pagtitiyagâ

O, mambabasa, sana po ay tangkilikin ninyo
ang aking magiging nobela pag nasulat ito
pagkat kayo lamang ang tangi kong kakampi rito
ngayon pa lamang ay nagpapasalamat na ako

01.31.2026

Friday, January 30, 2026

Tulâ 2 - Sa 5th Black Friday Protest ng 2026

TULÂ 2: SA 5TH BLACK FRIDAY PROTEST NG 2026

tungkulin ko nang ganap na niyakap
ang pinag-usapang Black Friday Protest
na kaisa ang kapwa mahihirap
kumikilos pa rin tuwing Biyernes

nagkakaisa kaming magpatúloy
hangga't walang korap na nananagot
kikilos pa rin kahit kinakapoy
dapat nang may makulong na kurakot

at mahúli ang malalaking isdâ
pati mga buwitre at buwaya
pag-alabin pa ang galit ng madlâ
nang mabago ang bulok na sistema

sarili kong katawan at isipan
ang aking ambag sa mga protesta
laban sa nangurakot at kawatan
sa pondo ng bayan, tanginanila

- gregoriovbituinjr.
01.30.2026

Tulâ 1 - Sa 5th Black Friday Protest ng 2026

TULÂ 1: SA 5TH BLACK FRIDAY PROTEST NG 2026

dapat patuloy ang mga Black Friday Protest
dahil ang masa'y patuloy na nagagalit
dahil trapong sa pondo ng bayan nang-umit
ay dapat talagang managot at mapiit

di tayo dapat manahimik lang sa tabi
di dapat makalusot ang mga salbahe
patuloy pagningasin ang pusò ng api
hanggang mag-alab at sa bayan ay magsilbi

sistema'y baguhin, patuloy na sumulong
dapat mapanagot ang mga mandarambong
sa kaban ng bayan, TONGresman at senaTONG
pati mga kontrakTONG ay dapat ikulong

kung di tayo kikilos ngayon, aba'y sino?
tuwing Black Friday Protest, sama-sama tayo
panagutin ang mga korap sa gobyerno
at pagulungin ang kanilang mga ulo

- gregoriovbituinjr.
01.30.2026

Thursday, January 29, 2026

Fu Dalu


FU DALU

kung sakaling dalawin ni Fu Dalu,
ang tagahabi ng mga pangarap,
ay makapagtitirintas ng kwento
at tulang nasalubong sa hinagap

dinadalaw niya sa panaginip
ang mga kababaihang Tboli
upang ipakita ang halukipkip
niyang disenyo para sa tinalak

o yaong mga hibla ng abaka
na tinitina at kinukulayan
sa pamamaraang ikat bago pa
iyon habihin upang maging tela

si Fu Dalu, diyosa at dreamweaver,
ay magpakita sana sa makatâ
o baka nakita na bilang bearer
na naghayag ng samutsaring paksâ

sakaling sa abaka ko isulat
ang aking tulâ sa anyong baybayin
kanyang disenyo'y itutulang sukat
si Fu Dalu kayâ ako'y dalawin?

- gregoriovbituinjr.
01.29.2026

* unang dalawang litrato mula sa google
* hinalaw ang Tboli, tinalak, at ikat sa Diksiyonaryong Adarna, pahina 337, 915, at 928

Mag-ingat laban sa Nipah virus

MAG-INGAT LABAN SA NIPAH VIRUS

mag-ingat po tayo laban sa Nipah virus
na may outbreak umano sa West Bengal, India
natala raw noon ang labimpitong kaso
ng Nipah virus doon sa Sultan Kudarat
higit sampung taon na ang nakararaan

kabilang sa sintomas nito ang trangkaso
na ilan sa mga pasyente'y nakitaang
namamagâ ang utak o encephalitis
at impeksyong meningitis na nakuha raw
matapos kumain ng karne ng kabayo

at nahawa sa mga taong apektado
paniki't baboy pa'y ilan sa sanhi nito
kaytindi na ng naranasan sa pandemya
ang Nipah virus ay nakapag-aalala
sana ang ating bansa'y bantayan talaga

- gregoriovbituinjr.
01.29.2026

* ulat mulâ sa pahayagang Abante at Pilipino Star Ngayon, Enero 29, 2026, p.2

Wednesday, January 28, 2026

Saanman pluma'y bitbit - tanaga-baybayin

saanman pluma'y bitbit
nitong makatang taring
tula ng tula kahit
wala sa toreng garing

- tanaga-baybayin
gbj/01.28.2026

Tuesday, January 27, 2026

Ang pinili kong landas

ANG PINILI KONG LANDAS
(Sa ika-110 taon ng tulang "The Road Not Taken" ng makatang Scot na si Robert Burns)

oo, pinili ko'y landas na bihirang tahakin
landas ng karangalan upang masa'y di hamakin
landas ng pagbaka upang obrero'y di apihin
landas na madugô upang dukha'y di maliitin

batà pa'y pinangarap nang paglingkuran ang bayan
kayâ pinili ko ang landas ng kabayanihan
bagamat punong-punô man ng kasalimuotan
ay patuloy na tinahak ang baku-bakong daan

datapwat magulo ay doon lang mapapanatag
ang buhay, diwa't kaloobang ayaw maging hungkag
magbubô man ng laksang pawis at dugo'y papalag
sa pag-iral ng sistemang bulok ay di patinag

sa kaliwâ man ng sangandaan ako lumikô
sementado man ang kanang daan ay di mahulô
sa pinili kong daan may lipunang mabubuô
lipunang makatao at ang bulok ay guguhò

- gregoriovbituinjr.
01.27.2026

Monday, January 26, 2026

Bunbu ichi

BUNBU ICHI
(Bunbu ichi - pen and sword as one)

tila pluma'y kaytalas talaga
sintalas ng kris o ng espada
kayâ patuloy lang sa pagkathâ
ang tulad kong kwentista't makatâ

sa pagsusulat ng minimithi
ay gamit ang Hapong bunbu ichi
yao'y pinag-isang pluma at kris
na parang lintik kung humagibis

matalas ang mga sinusulat
na sa masa'y nakapagmumulat
parang tinamaan ng palasô
ang diwa't puso'y pinagdurugo

paumanhin kung ika'y umaray
pagkat sa masa ang tula'y tulay
ko upang ako'y maunawaan
at sila'y aking maunawaan

- gregoriovbituinjr.
01.26.2026

* litrato mula sa google
* The saying most commonly associated with the samurai class is “bunbu ichi” or “pen and sword, as one.” https://www.thecollector.com/medieval-knights-vs-samurai-warriors/

Sunday, January 25, 2026

Panagimpan

PANAGIMPAN

matutulog muli ngayong gabi
nang tila baga walang nangyari
may nakathâ bang maikling kwento?
batay sa nangyayari sa mundo

pulos tulâ lang ang nakákathâ
subalit ano ang pinapaksâ?
mga sariwang isyu ng bayan?
o di palagay na kalooban?

ay, sana'y muli pang managinip
ng isyung talagang malilirip
na pagdatal ng madaling araw
ay may makathâ kahit maginaw

ang tulog dapat ay walong oras
subalit púyat ay nababakas
pagkat madaling araw na'y gising
at isusulat na ang panimdim

- gregoriovbituinjr.
01.25.2026

Saturday, January 24, 2026

Idlip

IDLIP

kaytagal natulog / ng aking isipan
sabay lang sa agos / na parang alamang
tila di mabatid / ang kahihinatnan
buti't iwing dangal / ang naging sandigan

kayraming naisip / ngunit di malirip
nakatunganga lang / sa kisame't atip
ang bilog na buwan, / di man lang masilip
nadama talaga'y / kaytagal naidlip

nagawa'y itulâ / ang mga diwatà
at ang rikit nila'y / nakakatulalâ
ako'y patuloy lang / na sinasariwà
ang pusong duhagi, / kakabit ma'y luhà

ako'y nagigising / pag may kakathain
pag aking narinig/ ang bulong ng hangin
matapos masulat / ang hahalagahin
tutulog na't diwa'y / pagpapahingahin

- gregoriovbituinjr.
01.24.2026

Friday, January 23, 2026

Kahit saan sumuot

kahit saan sumuot
ay di makalulusot
iyang mga kurakot
na tuso at balakyot

- tanaga-baybayin
gbj/01.23.2026

Thursday, January 22, 2026

Ikalima, hindi ika-lima

IKALIMA, HINDI IKA-LIMA

salitang ugat o pangngalan, di numero
kayâ bakit may gitling ang panlaping "ika"
di ba't kayâ panlapi, kinakabit ito
sa salitâ, arâlin n'yo ang balarila

maraming nalilito, may maling pagtingin
sa paglagay ng gitling sa mga salitâ
ikalima, di ika-lima; walang gitling
ika-5, di ika5 yaong diwà

nilalagyan ng gitling matapos ang "ika"
sapagkat numero na ang kasunod niyon
kayâ madali lang maunawâ talaga
pagkakamali'y di na sana ulitin pa

sana sa eskwelahan, maituro muli
lalo sa mga estudyante't manunulat
huwag nang ulitin yaong pagkakamali
at sa wastong gamit ng gitling na'y mamulat

- gregoriovbituinjr.
01.22.2026

* litrato mula sa krosword ng pahayagang Pilipino Star Ngayon, Enero 22, 2026, p.10

Wednesday, January 21, 2026

Pasaring

PASARING

may pasaring muli ang komikero
hinggil sa senaTONG na nakakulong
di raw magtatagal sa kalaboso
dahil sa kaytinding agimat niyon

aba'y nagbiro pa si Mambubulgar
sapul na sapul ang pinatamaan
masa'y batid agad ang ibinulgar
dahil headline naman sa pahayagan

ngunit agimat ba'y tatalab kayâ
sakaling siya'y makalaya agad?
paano ang hustisya sa binahâ?
dahil sa ghost flood control, anong bigat!

o agimat ay sa pelikula lang?
at di sa kurakot na puso'y halang?

- gregoriovbituinjr.
01.21.2026

* mula sa pahayagang Bulgar, Enero 21, 2026, p.3

Tuesday, January 20, 2026

Tungkulin

TUNGKULIN

tungkulin ng bawat mandirigmâ
bakahin ang burgesya't kuhilâ
ipaglaban ang obrero't dukhâ
at ang bayang api'y mapalayà

bawat isyu ng madla'y mabatid
di manahimik o maging umid
ipagtanggol ang mga kapatid
laban sa kaapihang di lingid

tungkulin ng lider-maralitâ
ang umugnay, makaisang diwà
ang inaapi't nagdaralitâ
dahil sistema'y kasumpâ-sumpâ

niyayakap ang bawat tungkulin
na pinagpasyahang tutuparin
makauring prinsipyo'y baunin
hanggang asam na hustisya'y kamtin

tungkulin din ng bawat makatâ
isyu ng masa'y tipuning sadyâ
pagbaka'y ilarawan sa akdâ
sanaysay, kwento, nobela't tulâ

- gregoriovbituinjr.
01.20.2026

Monday, January 19, 2026

Ang sining

ANG SINING

halina magpatuloy tayong gumawa ng ingay
laban sa mga kurakot na korapsyon na'y gamay
lagi't lagi, sining ng pagtula'y isinasabay
sa bawat rali, nang kurakot panaguting tunay

kumilos tayo! at huwag manahimik na lamang!
magalit tayo! singilin ang kurakot na iyan!
lumabas tayo! karapatan nati'y ipaglaban!
maningil tayo! panagutin ang mga kawatan!

ang sining ay di lang upang aliwin ang sarili
kundi ito'y isa sa palagi nating kakampi
sa paglikha ng kasaysayan, tagos ang mensahe
sa sambayanang kaytagal nang nagdurusa't api

baguhin na ang sistema! hiyaw ng taumbayan!
mga trapo't dinastiyang pulitikal, wakasan!
lahat ng mga kurakot ay dapat parusahan!
ikulong na 'yang mga kurakot! sigaw ng bayan!

- gregoriovbituinjr.
01.19.2026

Sunday, January 18, 2026

Patuloy lang sa pagkathâ

PATULOY LANG SA PAGKATHÂ

patuloy ang pagsusulat
ng makatang nagsasalat
patuloy na magmumulat
upang isyu'y sumambulat

patuloy na kumakathâ
ng anumang isyu't paksâ
hinggil sa obrero't dukhâ
ikukwento, itutulâ

na sa panitikan ambag
na nais kong maidagdag
saya, libog, dusa, hungkag,
digmâ, ligalig, panatag

ito na'y yakap kong misyon
sulat, tulâ, kwento, tugon
umaraw man o umambon
para sa dalita't nasyon

magdamag mang nagninilay
akdang kwento't tula'y tulay
sa masang laging kaakbay
sa pagbaka man at lumbay

- gregoriovbituinjr.
01.18.2026

Saturday, January 17, 2026

Hustisya sa mga dalagita't batang pinaslang

HUSTISYA SA MGA DALAGITA'T BATANG PINASLANG

sa loob lang ng isang linggo'y nabalità
dalawang kinse anyos yaong ginahasà
at pinaslang, habang otso anyos na batà
nama'y pinaslang ng tiyuhing walang awà

ganyang mga ulat nga'y karima-rimarim
nangyari sa kanila'y talagang kaylagim
budhi ng mga gumawa'y uling sa itim
kung ako ang tatay, mundo ko na'y kaydilim

kung anak ko silang sa puso'y halukipkip 
tiyak na nangyari'y di ko lubos maisip
ilang araw, buwan, taon kong di malirip
ang mga suspek na halang, sana'y madakip

kung di man baliw, baka mga durugista
yaong mga lumapastangan sa kanila
ang maisisigaw ko'y hustisya! hustisya!
hustisya sana'y kamtin ng tatlong biktima!

- gregoriovbituinjr.
01.17.2026

* headline sa pahayagang Pang-Masa, Enero 10, 2026, at pahayagang Bulgar, Enero 13 at 17, 2026

Friday, January 16, 2026

Payò sa tulad kong Libra

PAYÒ SA TULAD KONG LIBRA

di ako mahilig sa horoscope subalit
mahilig ako sa pagsagot ng sudoku
ngunit dahil sa dyaryo sila'y magkatabi
ay nababasa ko ang Libra, horoscope ko

tulad ngayong araw, anong ganda ng payò
piliin daw ang mga taong nagbibigay
ng katahimikan, kayganda ng nahulô
ibig sabihin, ang nanggugulo'y layuan

katahimikan ng loob ang sabing ganap
kapanatagan at ginhawa'y madarama
kaysa mapanira't magugulo kausap
payapang puso't diwa'y kaysarap talaga

di man ako naniniwalà sa horoscope
ang nabasa ko'y talagang malaking tulong
upang positibong enerhiya'y mahigop
lalo't sa mabuting pakiramdam hahantong

horoscope sa sikolohiya'y may epekto
na tilà pinapayuhan ng kaibigan
lalo't mag-isa na lang ang gaya kong bálo
kung may peace of mind, payapa ang pakiramdam

- gregoriovbituinjr.
01.16.2026

* mula sa pahayagang Abante Tonite, Enero 16, 2026, p.7

Thursday, January 15, 2026

Tambak-tambak

TAMBAK-TAMBAK

tambak-tambak ang isyu't problema ng bayan
na isa sa matinding sanhi'y kurakutan
ng buwaya't buwitre sa pamahalaan
imbes bayan, sarili ang pinagsilbihan

dilis ang nakulong, walang malaking isdâ
kayâ gálit ng masa'y di basta huhupà
sana'y maparusahan ang mga kuhilà
at pangarap na hustisya'y kamtin ng madlâ

tambak din ang pobreng di sapat ang pambili
delata, bigas, palay, gulay, isdâ, karne
presyo ng krudo, gasolina't pamasahe
serbisyo'y ninenegosyo, tubig, kuryente 

tambak ang lupà, walang matirhan ang dukhâ
tambak ang mga kontraktwal na manggagawà
inaagaw pa ang teritoryo ng bansâ
sistemang bulok nga'y sadyang kasumpâ-sumpâ

buwaya't buwitre nga, masa'y nilalamon
sa ganyang tambak na problema'y anong tugon?
ano ang iyong pananaw, anong solusyon?
sistemang bulok palitan, magrebolusyon?

- gregoriovbituinjr.
01.15.2026

Wednesday, January 14, 2026

Ang napanalunan kong limang kilong bigas

 

ANG NAPANALUNAN KONG LIMANG KILONG BIGAS

bago mag-Pasko ay may piging akong dinaluhan
sa samahan, may talumpati, kantahan, sayawan
sa palabunutan ay nabunot ang aking ngalan
at limang kilong bigas ang aking napanalunan

halos tatlong linggo rin bago ko iyon naubos
palibhasa'y biyudo na, nag-iisa, hikahos
ngayong gabi, nagpapasalamat ako ng taos
sa nag-ambag niyon upang makakain nang lubos

sa manggagawa ng Anchor's Away Transport, salamat
napanalunan ko'y pinahahalagahang sukat
bilang makata't lider-dalita'y nadadalumat
na sana'y maayos din ang kalagayan ng lahat

uring manggagawa ang lumikha ng ekonomya
at nagpapakain sa mundo'y mga magsasaka
hatid ng nasa transport bawat produkto sa masa
sa akin, pinanalo'y pang-agdong buhay talaga

magpatuloy pa kayo sa mabuting adhikain
at magpapatuloy ako sa mabuting mithiin
magpatuloy tayo sa nagkakaisang layunin
muli, salamat sa bigas na nang maluto'y kanin

- gregoriovbituinjr.
01.14.2026

* maraming salamat sa Philippine Movement for Climate Justice (PMCJ), mabuhay kayo!

Ang tatlo kong aklat ng U.G.

ANG TATLO KONG AKLAT NG U.G.
Maikling sanaysay ni Gregorio V. Bituin Jr.

Dapat sana'y apat na ang aklat ko hinggil sa underground, subalit hindi ko na makita ang kopya ko ng Notes from the Underground ng Rusong manunulat na si Fyodor Dostoevesky. Ang mayroon ako ngayon ay ang tatlong aklat hinggil sa mga rebolusyonaryong Pilipino.

Ang dalawa'y nakadaupang palad ko ng personal noong sila'y nabubuhay pa, at ang isa'y di ko nakilala subalit kapwa ko taga-Sampaloc, Maynila. Si Ka Popoy Lagman (Marso 17, 1953 - Pebrero 6, 2001) ay naging pangulo ng Bukluran ng Manggagawang Pilipino (BMP). Si Dr. Francisco "Ka Dodong" Nemenzo (Pebrero 9, 1935 - Disyembre 19, 2024) naman ay pangulo ng Laban ng Masa (LnM), at dating pangulo ng Unibersidad ng Pilipinas (UP). Habang si Edgar Jopson (Setyembre 1, 1948 - Setyembre 21, 1982) ay isang dating lider-estudyante noong panahon ng Batas Militar. Noong bata pa ako'y bumibili kami ng tatay ko sa kanilang grocery, ang Jopson Supermarket sa Bustillos, matapos naming magsimba sa Loreto Church.

Kaya malaking karangalan na magkaroon ng kanilang mga aklat, o aklat tungkol sa kanila.

Ang una'y ang Ka Popoy: Notes from the Underground, Collected Writings of a Working Class Hero. Nabili ko ito sa opisina ng Partido Manggagawa (PM) noong Agosto 11, 2006 sa halagang P300. May sukat itong 5.5" x 8.5" at umaabot ng tatlong daang pahina, kasama na ang naka-Roman numeral. Naglalaman ito ng walong kabanata, kabilang ang tinatawag na counter thesis.

Ang ikalawa'y ang Notes from the Philippine Underground ni Ka Dodong Nemenzo. Nabili ko ito sa Philippine Book Festival sa SM Megamall noong Marso 14, 2025 sa halagang P550. Inilathala ito ng UP Press. May sukat itong 6" x 9", at naglalaman ng 368 pahina, kasama na ang naka-Roman numeral. Ang naritong labintatlong kabanata ay hinati sa tatlong bahagi: I. Histories; II. Political Conjunctures; at III. Perspectives.

Ang ikatlo'y ang U.G. The Underground Tale, The Life and Struggle of Edgar Jopson, Third Edition, na sinulat ni Benjamin Pimentel. Nilathala ng Anvil Publishing, nabili ko ito sa National Book Store sa Malabon City Square nito lang Enero 8, 2026 sa halagang P395. May sukat itong 5" x 8" at naglalaman ng 256 pahina, kabilang ang naka-Roman numeral na 28 pahina. Binubuo ito ng siyam na kabanata. May mga dagdag na sulatin din ang dalawang anak ni Edjop na sina Joyette at Teresa Lorena, akda ng asawa niyang si Joy, sulatin ng direktor ng pelikulang Edjop na si Katski Flores, sanaysay ng aktor na si Elijah Canlas na gumanap na Edjop, sanaysay ni Kakie Pangilinan na gumanap na Joy, sulatin ni Oscar Franklin Tan, at sulatin ni Pete Lacaba. Sa dulo ng aklat ay mga litrato mula sa Edjop: The Movie.

Tatlong mahahalagang aklat, para sa akin, na dagdag sa munti kong aklatan.

01.14.2026

Tuesday, January 13, 2026

Pang-apatnapu't siyam na sa mundo si Alex Eala!

PANG-49 NA SA MUNDO SI ALEX EALA!

kaytaas na ng ranggo ni Alex Eala
siya sa mundo'y pang-apatnapu't siyam na
dapat ipagbunyi ang kanyang pinakita
sa mundo ng tennis, inspirasyon talaga

ang pangalang Alex Eala ay lumitaw
ng kaybilis, animo'y isang bulalakaw
nagniningning siyang bituin pag natanaw
ang bawat hampas ng raketa'y kampyong galaw

magpatuloy ka lang sa larangang niyakap
magtatagumpay ka sa iyong pagsisikap
magpatuloy ka't matutupad ang pangarap
at magiging number one ka sa hinaharap

maraming salamat, Alex, sa tagumpay mo
itinaas mo ang bandilang Pilipino
kaya kami'y nagpupugay ng taas-noo
sana ang tulad mo'y dumami pang totoo

- gregoriovbituinjr.
01.13.2026

* mga litrato mula sa Sports page ng pahayagang Abante, Bulgar, Pang-Masa at Pilipino Star Ngayon, Enero 13, 2026

Monday, January 12, 2026

Kayâ tayo may tuldik

KAYÂ TAYO MAY TULDIK

siya ay galít
siya'y may gálit

baság na ang bote
may bâsag ang bote

siya ay titíg na titíg
kaytindi ng kanyang títig

maligayang báti
buti't sila na'y batí

dito'y ating mawawatas
magkakaiba ng bigkas

kayâ dapat makata'y batid
paano maglagay ng tuldik

sa ginamit na salitâ
upang mabigkas ng tamà

ganyan kahalaga ang tuldik
sa taas ng letrang patinig

kayâ dapat nating malaman
kung paano ilagay iyan

kung paano mo sinasabi
mabilis, mabagal, mabini

- gregoriovbituinjr.
01.12.2026

* litrato mula sa Diksiyonaryong Adarna, p. 952

Sunday, January 11, 2026

Panalo ka pa rin, Alex Eala!

PANALO KA PA RIN, ALEX EALA!

natalo ka man, panalo ka pa rin
sa pusò ng madla't bayang magiliw
sa ulat, dalawang kembot na lang daw
at ikaw na'y magiging kampyong tunay

natalo man, kami'y sumusuporta
pa rin sa iyo, O, Alex Eala!
inspirasyon sa mga Pilipino
di tulad ng kurakot sa gobyerno

mga kurakot ay nagpapababà
ng moral dahil kawatan, kuhilà
di tulad mong nagbibigay ng dangal
sa bansa't mayroong mabuting asal

sa iyo, taasnoong pagpupugay!
pagkat sa bayan, bayani kang tunay!

- gregoriovbituinjr.
01.11.2026

* ulat mulâ sa pahayagang Abante, Enero 10 at 11, 2026, p.8

Saturday, January 10, 2026

Pagmamalabis ng U.S.

PAGMAMALABIS NG U.S.
(tulang binigkas na makata sa rali)

tunay na naging mapagmalabis
upang makopo nila ang langis
ng Venezuela, sadyang kaybangis
iyan ang imperyalistang U.S.

bagong timpla, bulok na sistema
ganyan pag bansang imperyalista
bagong pananakop nga talaga
ng Amerika sa Venezuela

binabalik sa dating panahon
ng pananakop ng mga buhong
batay sa doktrinang Monroe noon
na ibinabalik ni Trump ngayon

doktinang ang buong Amerika
pati na ang Latin America
ay kanila, inaari nila
pati na bansang may soberanya

huwag nating hayaang ganito
baka mangyari sa atin ito
tama lang na magprotesta tayo
pagkat ganid ang imperyalismo

- gregoriovbituinjr.
01.10.2026

* mga litrato kuha sa pagkilos sa QC, 01.10.2026

Friday, January 9, 2026

Di sapat ang tulog

DI SAPAT ANG TULOG

matutulog na ng alas-diyes
mabuti iyan sa kalusugan
ngunit nagigising ng alas-tres
ng madaling araw, madalas 'yan

limang oras na tulog ba'y sapat?
gayong walong oras yaong payò
bakit alas-tres na'y magmumulat?
walong oras bakit di mabuô?

buting gumising ng alas-sais
mabuti iyon sa kalusugan
sa walong oras ay di na mintis
maganda pa sa puso't isipan 

subalit tambak ang nalilirip 
pag nagising ng madaling araw
isusulat agad ang naisip
kakathâ na kahit giniginaw

- gregoriovbituinjr.
01.09.2026

Thursday, January 8, 2026

Sa pumasang 5,594 sa bar exam, KATARUNGAN KAYA'Y MAKAKAMIT NA?

Sa pumasang 5,594 sa bar exam, KATARUNGAN KAYA'Y MAKAKAMIT NA?

"At ang hustisya ay para lang sa mayaman..." - mula sa awiting Tatsulok ng Buklod

ang nakapasá pala'y higit limang libo
sa bar exam, aba, ibig sabihin nito
may higit limang libong bagong abogado
bagong tagapagtanggol sa mga may kaso

ibig sabihin ba, kakamtin na ang hustisya?
ng mga may asam nito? mga biktima?
ng mga walang prosesong gawâ sa masa?
kayraming abogado, hustisya! hustisya!

ipagtatanggol ba nila'y ang maliliit?
na hustisya'y ipinaglalabang makamit
batas at hustisya ba sa gitna'y may guhit?
na kinakampihan lang ay mapera't elit

higit limang libo'y pumasa sa bar exam
habang laksang obrero't dukha'y nagdaramdam
pagkat kay-ilap ng asam na katarungan
sa bagong pasa, hustisya ba'y makakamtan?

bagong abogado'y kanino maglilingkod?
sa mga uring api o sa korporasyon?
tagapagtanggol ba ng mga nasasangkot?
sa ghost flood control, sa kawatan at kurakot?

- gregoriovbituinjr.
01.08.2026

* ulat mulâ sa pahayagang Tempo, Enero 8, 2026, p.1 and 3

Wednesday, January 7, 2026

Ang diwatang si Makabósog

ANG DIWATANG SI MAKABÓSOG

may diwatang ngalan ay Makabósog
na nagpapakain sa nagugutom
lalo't dukha'y nais niyang mabusog
kaysa kinakain ay alimuom

kayraming mga pulubi sa daan
namamalimos at bukas ang palad
halal na trapo'y walang pakialam
nakikita na'y di magbukas palad

pagkat di nila batid kung botante
ang pulubi nang ayuda'y mabigyan
di tiyak na iboto ng pulubi
kaya kanilang pinababayaan

si Makabósog ay nasaan kayâ
nasa lumang lipunang Bisayà ba?
walâ bang kamatayan ang diwatà?
kung namatay, buhayin natin sila!

buhayin sa mga kwento't alamat
nitong bayan at gawing inspirasyon
mga dukha'y magsikap at magmulat
upang may makain ang nagugutom

hanggang bulok na sistema'y baguhin
ng nagkakaisang dukha't obrero
ang pagsasamantala'y papawiin
itatayo'y lipunang makatao

- gregoriovbituinjr
01.07.2026

* Makabosog - mula sa Diksiyonaryong Adarna, p.558    

Tuesday, January 6, 2026

Dalawang plato pa rin tayo sa kaarawan mo

DALAWANG PLATO PA RIN TAYO SA KAARAWAN MO

dalawang plato pa rin ang inihanda ko
sa kaarawan mo, mahal, tig-isa tayo
bagamat alam kong ako lang ang kakain
naisip kong ang handa'y pagsaluhan natin

pagbati ko ay maligayang kaarawan
wala ka na subalit ikaw pa'y nariyan
wala mang keyk, ipagpaumanhin mo, sinta
pagkat keyk ngayon higit presyong Noche Buena

binilhan ka ng paborito mong adobo
tayo lang dalawa ang magsasalo-salo
bagamat ako lang talaga ang uubos
datapwat ako lang mag-isa ang uubos

sinta kong Libay, tigib man ako ng luhà
happy birthday ang bati ng abang makatâ

- gregoriovbituinjr.
01.06.2026

Monday, January 5, 2026

Kaypanglaw ng gabi

KAYPANGLAW NG GABI

ramdam ko ang panglaw ng gabi
lalo ang nagbabagang lungkot
sa kalamnan ko't mga pisngi
na di batid saan aabot

may hinihintay ngunit walâ
subalit nagsisikap pa rin
sa kabila ng pagkawalâ
ng sintang kaysarap mahalin

tila ba gabi'y anong lamlam
kahit maliwanag ang poste
at buwan, tila di maparam
ang panglaw at hikbi ng gabi

sasaya ba pag nag-umaga?
o gayon din ang dala-dala?

- gregoriovbituinjr.
01.05.2026

Sunday, January 4, 2026

Balakyot - balatkayô ba?

BALAKYOT - BALATKAYÔ BA?

kayganda ng kanyang itinanong
kung ang balakyot ba'y balatkayô?
ah, marahil, dahil ang balakyot
ay mapagbalatkayo at lilò

sinagot ko siyang ang balakyot
ay balawis, sukab, lilò, taksil
at tumugon siyang gagamitin
na rin niya ang salitang iyon

pag mapagbalatkayong kaibigan
matagal man bago mo malaman
madarama mo ang kataksilan
siya't lilo't balakyot din naman

mapagkunwari't balakyot pala
pinagsamaha'y sayang talaga
kayhirap pag ganyan ang kasama
na harapang pagtataksilan ka

- gregoriovbituinjr.
01.04.2026

Saturday, January 3, 2026

Salamat kay Agoncillo sa tulang "Sa Iyo, O Makata"

SALAMAT KAY AGONCILLO SA TULANG "SA IYO, O MAKATA"
ni Gregorio V. Bituin Jr. 01.03.2026

sa magasing Liwayway nga / ay muling inilathalà
ang tula ni Agoncillo, / na "Sa Iyo, O Makatâ"
na isang pagpapahayag / na merong sukat at tugmâ
isang tulang inaalay / sa kapwa niya makatâ

ang pantig bawat taludtod, / nasa lalabing-animin
may sesura sa pangwalo, / sadyang kaysarap basahin
may sugat man at pasakit / ngunit mananamnam natin
ang salitang anong tamis, / na may anghang at pait din 

kaya't naririto akong / taospusong nagpupugay
sa tula ni Agoncillo / habang nasa paglalakbay
sa putikan mang lupalop, / ang kanyang tinula'y tulay
sa bawat unos ng buhay, / may pag-asang tinataglay

pasasalamat sa iyo, / sa anong ganda mong mithi
Agoncillo, historyador, / makatang dangal ng lahi!
upang mabasa ng tanan, / buong tula mo'y sinipi
at tinipa sa kompyuter, / nang sa iba'y mabahagi:

SA IYO, O MAKATA
Ni Teodoro A. Agoncillo
(Unang nalathala: LIWAYWAY, Enero 13, 1945)

KAIBIGAN, malasin mo ang mapulang kalunuran
At may apoy na animo ay siga ng kalangitan;
Yao'y ningas sa magdamag ng masungit na karimlan,
Na sulo ng ating budhing walang layo't naglalaban.

HUMINTO kang sumandali, O kahit na isang saglit,
At kumatok nang marahan sa pinto ng aking dibdib,
Sa loob mayroong isang pusong laging tumatangis,
Sa sama ng katauhang sa kapuwa'y nagbabangis!

O linikha ng Maykapal! Malasin mo't nagdidilim
Ang umaga ng daigdig na luhaa't naninimdim;
Ang kalulwa'y naghuhukot sa mabigat na pasanin,
At ang diwa'y nadudurog sa dahas ng pagkabaliw.

O makatang mang-aawit ng mayuming kagandahan,
O makata ng pag-ibig at matimping pagdaramdam;
Ang tinig mo'y hindi paos, ano't hindi mangundiman
Ng Paglaya nitong Tao upang maging Diwang Banal?

KALBITIN mo ang kudyapi na kaloob ni Bathala
At nang iyong mapahinto ang sa ngayo'y nandirigma;
Ang yumao'y idalangin, at sa puso ay magluksa,
At sa buhay agawin mo ang sandatang namumuksa!

Ang tinig mo'y isang tinig ng Bathalang Mananakop,
Ang layon mo ay siya rin ng Mesyas na Manunubos;
Ang diwa mo ay panlahat, ang mithi mo ay pag-irog,
Ang bayan mo'y Daigdigang naghahari'y gintong loob.

UMAWIT ka O makata! Lisanin mo ang pangamba,
Tumitig ka sa silahis ng araw na nagbabaga;
Ang buhay man ay di laging pag-ibig na sinisinta,
Sa paana'y malasin mo't may hukay na nakanganga!

AT sa gayon, ang kanluran na may sigang sakdal tingkad
Ay sa dilim magluluwal ng umagang maliwanag;
Sadyang ganyan ang mabuhay sa lalim ng iyong sugat
Ay doon mo makikita ang langit ng iyong palad.

* muling nalathala ang tulang ito ni Agoncillo sa magasing Liwayway, isyu ng Abril 2024, p.96

Friday, January 2, 2026

Kurakot na balakyot

KURAKOT NA BALAKYOT
(alay sa unang Black Friday Protest 2026)

bakit ang pondo sa ghost flood control 
sa bulsa ng trapo'y bumubukol
buwis ng bayan ang ginugugol
sa kapritso nitong trapong ulol

Bagong Taon na, iyan pa'y tanong
na noon pang nakaraang taon
mga kawatan ba'y makukulong?
lalo't pulitikong mandarambong!

matutuwa ba tayo sa ganyan?
kayraming lingkod bayang kawatan
na ang pinagsasamantalahan
ay maliliit na kababayan

paulit-ulit ang ating sagot
sa ginagawa ng mga buktot
ikulong na lahat ng kurakot!
panagutin ang mga balakyot!

Bagong Taon na, ano na ngayon?
walang malaking isdang nakulong
dilis lang, walang pating o leyon
walang TONGresista at senaTONG

- gregoriovbituinjr.
01.02.2026

Thursday, January 1, 2026

Pagsalubong sa 2026: Year of the Fire Horse

PAGSALUBONG SA 2026, YEAR OF THE FIRE HORSE

tahimik kong sinalubong ang Year of the Fire Horse
pulutan ay tahong at iniinom ay Red Horse
hay, katatapos ko lang maglinis ng tahanan
umidlip ng isang oras, tumagay, namulutan

sana'y walang matamaan ng ligaw na bala
sana'y walang lasenggong magpaputok ng baril
sana'y walang naputukan sa mga daliri
maayos sanang sinalubong ang Bagong Taon

ngunit taon lang naman ang nabago talaga
habang nariyan pa rin ang bulok na sistema
patuloy pa rin nating hanapin ang hustisya
panagutin ang mga kurakot at buwaya

maya-maya'y matutulog muli ako't antok
matapos ang isang boteng Red Horse ay malagok
New Year's Resolution: Ralihan ang trapo't bugok
lalo na ang mga kurakot na nasa tuktok

- gregoriovbituinjr.
01.01.2026

Awit ng tibak na Spartan

AWIT NG TIBAK NA SPARTAN nakikibaka't palaban kaming tibak na Spartan na misyong itayo naman ang makataong lipunan - gregoriovbituinjr. ...